Logo Ludzii Armii

Teoria zasadzek – twoi wrogowie mogą być zaskoczeni. Cz.II – planowanie

Każda zasadzka musi się opierać na skrupulatnym przygotowaniu i dokładnym wykonaniu. Oto najważniejsze, specyficzne dla zasadzki czynniki, jakie należy brać pod uwagę na etapie planowania i przygotowania.

Rejon zasadzki

Jeżeli miejsce zasadzki nie jest narzucone przez przełożonego, dowódca patrolu rozważając rejon do przygotowania zasadzki zbiera jak najwięcej informacji o wskazanym terenie. Wykorzystuje do tego celu mapy, szkice, zdjęcia lotnicze i inne źródła. Jeśli to możliwe, osobiście przeprowadza rekonesans tego rejonu. Należy zwracać uwagę na występowanie w rejonie zasadzki naturalnych przeszkód terenowych i możliwość ich wykorzystania.

Dobrym tego przykładem może być droga ze stromym wzniesieniem lub mokradłami z jednej strony i dogodnymi pozycjami do prowadzenia ognia z drugiej. Brak przeszkód naturalnych może być uzupełniony minami o działaniu kierunkowym, ewentualnie minami odciągowymi. W dobrze przygotowanej zasadzce przeciwnik po zaatakowaniu zostaje odcięty od reszty swoich sił i pozbawiony możliwości wykorzystania swego potencjału. W razie potrzeby, aby zwabić go do strefy śmierci, wskazane jest użycie podstępu, jednak najkorzystniej jest, jeśli sam teren w naturalny sposób zmusza przeciwnika do wejścia w strefę śmierci.

Rejon zasadzki powinien się charakteryzować:

  • warunkami umożliwiającymi jego obserwację i ubezpieczenie okrężne 360 stopni,
  • warunkami uniemożliwiającymi przeciwnikowi niezauważone podejście do strefy śmierci licznymi drogami i z wielu kierunków,
  • warunkami umożliwiającymi obserwację i zablokowanie ewentualnych dróg podejścia przeciwnika do strefy śmierci,
  • brakiem w strefie śmierci pól zakrytych, które przeciwnik mógłby wykorzystać jako ukrycie i osłonę.

Pozycje sił patrolu powinny się charakteryzować:

  • dobrym polem ostrzału,
  • warunkami zapewniającymi maskowanie oraz osłonę przed ogniem przeciwnika,
  • przeszkodami uniemożliwiającymi podejście przeciwnika od strony strefy śmierci,
  • warunkami umożliwiającymi szybki odskok pod osłoną terenu.

Trasy dojścia i wycofania

Trasy dojścia i wycofania się patrolu z rejonu zasadzki powinny być dokładnie przemyślane i wytyczone. Muszą one zapewniać maskowanie w trakcie zajmowania pozycji i odwrotu oraz zapewniać szybkość odskoku. Podstawową zasadą jest zaplanowanie innej trasy dojścia niż wycofania. Po zajęciu rejonu zasadzki końcowy odcinek trasy, którą przybył patrol powinien być dokładnie skontrolowany i wyczyszczony z wszelkich śladów obecności patrolu.

Planując odskok, dowódca patrolu opracowuje również trasę zapasową, która pozwala uniknąć ewentualnego zablokowania patrolu przez przeciwnika w trakcie wycofywania. W przypadku zasadzki długotrwałej, najbliższe odcinki trasy wycofania powinny być systematycznie patrolowane w celu zabezpieczenia się przed zaskoczeniem ze strony przeciwnika.

Łączność i kontrola przebiegu zasadzki

Ścisła kontrola działania jest nieodzowna na każdym etapie operacji, przez każdy ze szczebli dowodzenia. Żaden fragment działania nie może być pozostawiony samemu sobie, bez nadzoru i koordynacji ze strony dowódców.

Decydującym momentem całej operacji jest wejście sił przeciwnika do strefy śmierci, dlatego środki i sposoby łączności muszą zapewniać możliwość przekazania i odbioru informacji o przeciwniku oraz sygnałów do otwarcia ognia, a następnie do zrealizowania poszczególnych etapów działania. Jeżeli nie jest to w ogóle możliwe, otwarcie ognia następuje w chwili, gdy czoło sił przeciwnika znajdzie się we wcześniej określonym miejscu.

Łączność radiowa musi być zapewniona przynajmniej pomiędzy dowódcą patrolu i ubezpieczeniami oraz między dowódcą patrolu i jego przełożonym.

Odpoczynek

We współczesnych konfliktach zbrojnych większość zasadzek formacji ogólnowojskowych przeprowadzano w ciągu 9-10 godzin, niejednokrotnie jednak nawet regularna piechota organizowała zasadzki długotrwałe (podczas działań Brytyjczyków na Malajach i Borneo w latach 60-tych, jeden z patroli 99 Brygady Piechoty Gurkhów wyczekiwał w zasadzce 27 dni). Zasadzka długotrwała wymaga zaplanowania i zorganizowania poza rejonem akcji bazy patrolu wraz z systemem ubezpieczeń, żywienia, odpoczynku i rotacji na pozycjach.

Najkorzystniej jest, gdy patrol może być podzielony na trzy niezależne elementy: wyczekujący na pozycjach, odpoczywający w bazie oraz pozostający w gotowości jako wzmocnienie. Na pozycjach nigdy jednak nie może znajdować się mniej niż 33% sił patrolu. Aby taki system mógł funkcjonować, zasadzka musi być organizowana przez kompanię. Patrol mniej liczny nie jest w stanie zapewnić odpowiednich sił jednocześnie na ubezpieczenie, szturm i wsparcie oraz ich rotację. W takiej sytuacji na okres odpoczynku dowódca patrolu przerywa wyczekiwanie na pozycjach i wycofuje całość sił patrolu do bazy. Po odpoczynku patrol ponowne zajmuje swoje pozycje do czasu kolejnego wycofania na odpoczynek.

Maskowanie

Bezbłędne maskowanie i ukrycie to jeden z najważniejszych aspektów zasadzki. Wszyscy żołnierze patrolu i ich wyposażenie muszą zlewać się z otoczeniem, a wszelkie ślady obecności patrolu w rejonie strefy śmierci muszą być usunięte. Maskowanie musi zapewniać ukrycie przed obserwacją z każdego kierunku na wypadek pojawienia się przeciwnika nawet za pozycjami patrolu.

Po zamaskowaniu się na pozycjach nikt nie może zmieniać swego miejsca ani poruszać bez wyraźnej konieczności. Cierpliwość i pełna gotowość do działania są czynnikami chroniącymi przed zdemaskowaniem i niepowodzeniem zasadzki.

System ognia

Ogień wszystkich środków rażenia musi być zorganizowany w jeden spójny system, łącznie z ewentualnymi środkami wspierającymi patrol spoza rejonu zasadzki. Dowódca patrolu musi określić sposób rozpoczęcia i przerwania uderzenia ogniowego oraz wyznaczyć pozycje poszczególnych elementów patrolu i ustalić pasy bądź sektory ich ognia.

System ognia ma zapewnić jak najskuteczniejsze rażenie sił przeciwnika i uniemożliwić im wycofanie się bądź podjęcie jakiejkolwiek formy aktywnego przeciwdziałania. Efektywność zasadzki zależy między innymi od przeprowadzenia zaskakującej dla przeciwnika nawały ogniowej. Ogień powinien być prowadzony z co najmniej z dwóch kierunków, skupiając się na celu. Wyznaczenie sektorów ognia oraz przygotowanie na ich podstawie indywidualnych ograniczników sektora ognia chroni przed chaotycznym ostrzałem i trafieniem pozycji własnych zwłaszcza w zasadzkach o bardziej złożonych kształtach.

Aby osiągnąć zaskoczenie, ogień żadnego z elementów patrolu nie może być otwarty zanim nie padnie ustalony sygnał.

Dowódca patrolu opracowuje również sposób zatrzymania sił przeciwnika. W żadnym wypadku nie może to być wcześniej ustawiona na drodze przeszkoda, ponieważ stwarza ona ryzyko wzbudzenia czujności ubezpieczeń przeciwnika, a tym samym utraty zaskoczenia. W praktyce o powodzeniu lub klęsce zasadzki decydują pierwsze chwile po otwarciu ognia przez patrol. Jeżeli jego nasilenie, celność i rozłożenie są nieprawidłowe, dochodzi do regularnej walki, którą trzeba zakończyć wycofaniem się patrolu ze względu na zbyt duże niebezpieczeństwo ze strony odwodów przeciwnika.

W przypadku zasadzki organizowanej przez drużynę wskazane jest, aby jej działanie polegało jedynie na uderzeniu ogniowym za pomocą min działania kierunkowego, granatników lekkich oraz granatów ręcznych. W takim przypadku indywidualna broń strzelecka wykorzystywana jest w sytuacji, gdy uderzenie ogniowe powyższymi środkami nie powiodło się i przeciwnik posiada jeszcze możliwość przeciwdziałania. Dzięki temu, ze względu na niewielkie możliwości walki, drużyna może utrzymać w siłach przeciwnika wrażenie, że albo atak został przeprowadzony przez środki artyleryjskie, albo przez liczny i silny element, przeciw któremu działać on będzie dużo ostrożniej i wolniej.

Niezależnie od szczebla organizującego zasadzkę, akcję zawsze rozpoczyna środek, który może jak najskuteczniej razić przeciwnika i którego ogień od razu skierowany jest bezpośrednio na siły przeciwnika. Strzał z pistoletu sygnałowego, dźwięk gwizdka bądź komenda podana głosem to podręcznikowe przykłady błędów w inicjowaniu zasadzki, które zapewniają doświadczonemu przeciwnikowi ułamki sekund potrzebne do błyskawicznej reakcji. Dowódca patrolu, oprócz podstawowego sposobu inicjowania zasadzki, opracowuje również sposób zapasowy na wypadek komplikacji (może to być na przykład ogień jego broni indywidualnej).

Ważnym czynnikiem planowania systemu ognia jest maksymalna liczebność sił przeciwnika, przeciw którym organizowana jest zasadzka. Czym liczniejszy jest przeciwnik, tym patrol potrzebuje większej ilości środków o dużej sile rażenia, takich jak miny działania kierunkowego, granatniki lekkie i granaty ręczne. Dzięki odpowiedniej ilości tego typu środków, doświadczony patrol jest w stanie przeprowadzić skuteczną zasadzkę nawet na siły trzy- lub czterokrotnie od siebie liczniejsze.

Jeńcy

Niezależnie od rodzaju zasadzki i potencjału patrolu, zawsze możliwe jest przeżycie uderzenia ogniowego przez część sił przeciwnika zwłaszcza w warunkach ograniczonej widoczności. Jeżeli przeciwnik broni się lub nie poddaje w sposób jednoznaczny, patrol bezwzględnie likwiduje go. Jeżeli się poddaje, musi być traktowany zgodnie z postanowieniami międzynarodowego prawa wojennego. W takim przypadku może on zostać obezwładniony i odstawiony we wcześniej wyznaczone miejsce lub przetransportowany zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami.

Niezależnie od rodzaju i celu zasadzki, patrol działa zgodnie z zasadami postępowania z jeńcami.

Przyczyny niepowodzenia zasadzek

Aby w pełni przygotować się do organizowania zasadzek, należy znać podstawowe przyczyny niepowodzenia podobnych operacji, ponieważ dokładna znajomość tych błędów chroni przed ich powtórzeniem. Na podstawie doświadczeń brytyjskich wynikających z powojennych konfliktów zbrojnych, do podstawowych przyczyn niepowodzenia zasadzek zalicza się:

  • zdemaskowanie rejonu zasadzki przez ślady obecności patrolu w rejonie strefy śmierci lub przez ruch na pozycjach w momencie zbliżenia się przeciwnika,
  • zdemaskowanie rejonu zasadzki przez odgłosy członków patrolu oraz ich uzbrojenia i wyposażenia,
  • przedwczesne otwarcie ognia,
  • tendencja, zwłaszcza w nocy, do strzelania zbyt wysoko,
  • brak kontroli prowadzonego ognia – patrole nie były w stanie sprawnie przerwać ognia i rozpocząć następnych etapów działania,
  • brak okrężnego ubezpieczenia rejonu zasadzki – nieprawidłowo rozmieszczone ubezpieczenia oraz brak możliwości wczesnego informowania o przeciwniku,
  • niesprawności broni spowodowane zanieczyszczeniami – brak lub niedokładnie przeprowadzone przygotowanie uzbrojenia i jego kontrola,
  • brak lub niejasne określenie sygnałów dowodzenia i informowania,
  • nieprawidłowo wyznaczone sektory ognia lub brak dyscypliny ognia – skupienie ostrzału zbyt wielu środków na niewielkim odcinku i stworzenie luk nie pokrytych ogniem.

 

W artykule wykorzystano obszerne cytaty i fragmenty z książki R. Basałygi – „Działania patrolowe”.

Dodaj komentarz:




*