Logo Ludzii Armii

IED – najważniejsze, to znać odpowiedź na pytanie czego szukasz!

Przeszukiwanie (rozpoznanie), czy to pojazdów, czy też pomieszczeń lub terenu, to jedno z wielu zadań wykonywanych również przez żołnierzy Wojska Polskiego. Pozornie może się ono wydawać stosunkowo łatwym do realizacji, sprowadzającym, się do wykonania prostych czynności: otwieram, wchodzę (wsiadam), sprawdzam i wychodzę (wysiadam). Nic bardziej mylnego!

Specyfika zagrożenia

Specyfika służby w takich miejscach jak obecnie Afganistan, czy wcześniej Irak, pokazuje, iż stosowanie różnego rodzaju przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych (w formie np. improwizowanych urządzeń wybuchowych – IED), nie jest już zagrożeniem tylko i wyłącznie na terenie tych państw, ale może stanowić realne zagrożenie dla żołnierzy na całym świecie. Jedynym sposobem na skuteczną walkę z tym zagrożeniem jest ciągłe, dostosowane do zmieniającej się sytuacji i warunków, jak najbardziej realne szkolenie nie tylko pododdziałów wojsk inżynieryjnych (takich jak EOD), ale i żołnierzy o specjalnościach ogólnowojskowych. Żołnierze muszą być przygotowani do rozpoznania podstawowych „składników”, które w połączeniu mogą stanowić śmiertelne niebezpieczeństwo.

Przepust i improwizowane wyrzutnie rakietowe.
Przepust i improwizowane wyrzutnie rakietowe.

Powstanie zespołu rozminowania

Zwiększenie udziału Sił Zbrojnych w misjach poza granicami kraju, a przede wszystkim szerokie stosowanie improwizowanych urządzeń wybuchowych, potocznie nazywanych „ajdikami”, spowodował konieczność powołania specjalistycznej komórki odpowiedzialnej za właściwe i odpowiednie szkolenie wojsk. W wyniku prac prowadzonych w Szefostwie Inżynierii Wojskowej oraz Szefostwie Wojsk Inżynieryjnych Wojsk Lądowych przygotowano koncepcję budowy systemu przeciwdziałania improwizowanym urządzeniom wybuchowym (C-IED), w tym utworzenie wyspecjalizowanego elementu, który skupiony byłby na prowadzeniu szkolenia pododdziałów na podstawie jak najbardziej aktualnych wniosków z rejonów misji. Finalnie na podstawie Decyzji Ministra Obrony Narodowej w Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych we Wrocławiu powołany został Zespół Rozminowania.

Baza szkoleniowa Zespołu Rozminowania. Laboratorium C-IED.
Baza szkoleniowa Zespołu Rozminowania. Laboratorium C-IED.

Szkolenie podstawowe „basic”

W Zespole Rozminowania, na kursie doskonalącym w zakresie przeciwdziałania improwizowanym urządzeniom wybuchowym, szkolą się żołnierze (bez względu na specjalność wojskową) przewidziani do wykonywania zadań w obszarze zagrożonym występowaniem „ajdików” – to tzw. „basic”. Od wyspecjalizowanych instruktorów Zespołu (wielokrotnych uczestników misji i kursów krajowych oraz zagranicznych), uczestnicy kursu otrzymują „pakiet” podstawowych informacji z zakresu tematyki C-IED. Poznają odpowiednie procedury działania, np. w przypadku ataku z użyciem IED, ataku kompleksowego, czy też procedur działania w warunkach zagrożenia użyciem IED. Żołnierze uczą się m.in. jak przewidywać działania przeciwnika oraz jak im zapobiegać, czyli jak wykrywać materiały, elementy i urządzenia używane do konstruowania „ajdików”. Kurs stanowi „żołnierski niezbędnik” każdego uczestnika wykonującego zadania w obszarze zagrożonym występowaniem min pułapek. Nienaturalnie ułożone kopce z kamieni, pozostawione drewno, pomalowane na pomarańczowo butelki, porzucony nóż, „mrówcza ścieżka”, widoczny odcinek lontu detonującego – to tylko niektóre z elementów, które powinny zwrócić uwagę żołnierzy.

Kopce z kamieni.
Kopce z kamieni.

Oczywistym jest, iż w celu bezpiecznego działania w terenie zagrożonym występowaniem przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych, każdy żołnierz powinien umieć identyfikować IED, znać ich cechy demaskujące oraz przestrzegać właściwych procedur bezpieczeństwa, umieć rozpoznawać potencjalnych zamachowców – samobójców, znać sposoby reagowania na zagrożenia i ataki z użyciem IED oraz meldować o takich zdarzeniach.

Ponadto, umieć wykorzystywać procedury i sprzęt wojskowy w celu zapewnienia ochrony indywidualnej, znać i bezwzględnie przestrzegać warunków ubezpieczeń zasad w przypadku wkroczenia na teren zaminowany, znać sposoby oznakowania pól minowych (grup min) oraz rejonów niebezpiecznych stosowanych w Polskich Kontyngentach Wojskowych oraz przez miejscową ludność, znać procedury postępowania w wypadku wkroczenia na teren zaminowany, procedury ewakuacji MEDEVAC oraz znać lokalną kulturę i zwyczaje.

Mrówcza ścieżka.
Mrówcza ścieżka.

Pamiętać należy, iż środowisko działań naszych żołnierzy podzielone jest ze względu na poziom zagrożenia użyciem przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych, a w szczególności użyciem improwizowanych urządzeń wybuchowych na środowisko o niskim, średnim oraz wysokim stopniu zagrożenia.

Żołnierz piechoty będzie działał głównie w środowisku o niskim stopniu zagrożenia, w pozostałych miejscach zadania związane z rozpoznaniem realizują wyspecjalizowane pododdziały wojsk inżynieryjnych, takie jak np. pododdziały EOD.

Rozpoznanie – przeszukiwanie

Temat rozpoznania pojazdów, pomieszczeń, czy też terenu, to temat „rzeka”. Jest wiele dostępnych opracowań, instrukcji i podręczników z tym związanych. Faktem jest jednak, iż pewne zasady pozostają niezmienne.

Najważniejsze to znać odpowiedź na pytanie: Czego szukasz?

Posiadając podstawowe przeszkolenie z zakresu tematyki przeciwdziałania improwizowanym urządzeniom wybuchowym, żołnierz który otrzyma zadanie przeszukania (rozpoznania) np. pomieszczenia będzie w stanie je wykonać – oczywiście w warunkach niskiego zagrożenia użyciem improwizowanych urządzeń wybuchowych. Jeśli poziom zagrożenia będzie średni lub wysoki rozpoznanie realizować będą wyspecjalizowane pododdziały wojsk inżynieryjnych, takie jak grupy EOD.

Pamiętać należy, że materiały wybuchowe domowej produkcji (Home Made Explosives – HME) to materiały, które mogą być wyprodukowane praktycznie wszędzie, czy to w garażu, czy też w kuchni, nie jest niezbędnym posiadanie profesjonalnego laboratorium i wyposażenia. Niejednokrotnie materiały wybuchowe domowej produkcji to materiały zrobione na bazie składników dostępnych w sklepach, a produkt końcowy może być nawet białym proszkiem przypominającym z wyglądu cukier lub mąkę.

Laboratorium HME.
Laboratorium HME.

Żołnierz, który będzie rozpoznawał pomieszczenie, musi się skupić nie tylko na tym co widzi, ale również na tym co czuje i słyszy. Większość składników służących do produkcji HME to substancje o ostrym, wyrazistym zapachu, opary niektórych z nich mogą powodować swędzenie, łzawienie oczu, mogą nawet drażnić drogi oddechowe.

W poszukiwaniu HME należy przede wszystkim należy zwracać uwagę (szukać rzeczy), które nie powinny się znaleźć w danym miejscu, np.: jeśli w kuchni znajdują się worki po nawozie sztucznym – TO NIE JEST NORMALNE.

Widok laboratorium rozpoznania miejsc produkcji komponentów IED.
Widok laboratorium rozpoznania miejsc produkcji komponentów IED.

Pamiętać należy również o tym, że takie miejsca jak laboratoria do wytwarzania materiałów wybuchowych są szczególnie cenne dla przeciwnika i zapewne będą one zabezpieczone przed „nieproszonymi gośćmi” szeregiem „pułapek”. Mogą to być np.: odciągi, urządzenia o działaniu naciskowym, odciążeniowym, czy też urządzenia na podczerwień.

Jeśli zauważysz, że miejsce (pomieszczenie, pojazd, obiekt, przedmiot), który rozpoznajesz jest „zabezpieczone”, kieruj się podstawowymi zasadami:

  1. PRZERWIJ DZIAŁANIE
  2. NICZEGO NIE DOTYKAJ
  3. WYCOFAJ SIĘ (NAJLEPIEJ PO SWOICH ŚLADACH)
  4. ZAZNACZ NAJBEZPIECZNIEJSZE WEJŚCIE
  5. ZABEZPIECZ TEREN
  6. WEZWIJ SAPERÓW

Pamiętaj, że informacje przekazane saperom są niezwykle cenne, więc każdy zapamiętany szczegół jest ważny: co widziałeś, co poczułeś, co słyszałeś. Od tych informacji wiele zależy.

 

Artykuł powstał dzięki współpracy z CSWInż.i Chem oraz  z Zespołem Rozminowania. Zdjęcia pochodzą z archiwum CSWInż.i Chem.

Komentarze (2):

  1. Marcin K.

    Profesjonalne podejście do tematu!
    Brawo Ewa!

    Odpowiedz
  2. Świetny artykuł! Wszystko w pigułce, zarys działań saperów na misjach zagranicznych (Afganistan, Irak)

    Odpowiedz

Dodaj komentarz:




*